Jenerator Tasimaciligi Neden Ozel Dikkat Gerektirir?
Jeneratorler, agirliklari yuzlerce kilogramdan birkac tona kadar degisen agir endustriyel ekipmanlardir. Motor, alternator, yakit tanki, sasi ve kabin gibi bilesenlerden olusan bu uniteler, yanlis tasima sirasinda ciddi mekanik hasarlara maruz kalabilir. Ozellikle motor takozlari, radyator baglantilari ve kontrol paneli gibi hassas bilesenlerin darbe ve titresimden korunmasi buyuk onem tasimaktadir.
Yanlis tasima yalnizca jeneratora zarar vermekle kalmaz, is guvenligi acisindan da ciddi riskler olusturur. Devrilme, dusme veya kayma gibi kazalar agir yaralanmalara yol acabilir. Bu nedenle jenerator tasima islemi, uygun ekipman, egitimli personel ve sistematik prosedurler gerektirmektedir.
- Kucuk portatif jeneratorler 50-150 kg arasinda olup iki kisi tarafindan tasinabilir; ancak ergonomik kaldirma teknikleri uygulanmalidir.
- Orta olcekli jeneratorler (15-100 kVA) 500 kg ile 2 ton arasinda agirliga sahiptir ve forklift veya palet transpaleti gerektirir.
- Buyuk endustriyel jeneratorler 2-15 ton araligindadir ve vinc ile tasima zorunludur.
- Her jeneratorun uzerinde belirtilen toplam agirlik degerini kontrol edin; yakit tanki dolu iken agirlik onemli olcude artar.
Kaldirma Noktalari ve Sapan Baglama
Her jenerator, uretici tarafindan belirlenmis kaldirma noktalarina sahiptir. Bu noktalar genellikle sasi uzerinde kaynak edilmis halkalar veya kancalar seklindedir ve jeneratorun agirlik merkezine gore konumlandirilmistir. Kaldirma isleminin yalnizca bu noktalardan yapilmasi zorunludur; baska noktalardan kaldirma, sasi egrilmesi, motor kayma veya devrilme gibi ciddi sorunlara yol acabilir.
Sapan (halat veya kayis) baglama isleminde, kaldirma kapasitesinin jenerator agirliginin en az 1,5 kati olmasi gerekir. Celik halatlar, polyester kayislar veya zincirler kullanilabilir. Ancak kabinli jeneratorlerde celik halat kabin yuzeyine zarar verebileceginden, koruyucu kenar takozlari veya polyester kayis tercih edilmelidir.
- Kaldirma oncesi jenerator kullanim kilavuzundaki kaldirma noktalarini ve sapan acisini kontrol edin.
- Sapan acisininin dikey ile 60 dereceyi gecmemesine dikkat edin; genis acilar sapan uzerindeki yuku katlar.
- Dort noktali kaldirma aparati (spreader bar) kullanmak yuk dagalimini esitler ve devrilme riskini azaltir.
- Kaldirma oncesi tum baglantilari kontrol edin ve jeneratoru yerden 10-15 cm kaldirarak denge testini yapin.
- Kaldirma sirasinda jeneratorun altinda veya yakininda kimsenin bulunmadigidan emin olun.
Kaldirma ekipmanlari yillik muayeneye tabidir. Muayenesi gecmis veya hasarli sapan ve kancalar kesinlikle kullanilmamalidir.
Forklift ile Tasima
Forklift, orta olcekli jeneratorlerin tesis ici tasimasi icin en yaygin kullanilan ekipmandir. Jenerator sasisi altindaki forklift cepleri, catalin guvenli bir sekilde girip kaldirmasina olanak tanir. Forklift kapasitesinin jenerator agirliginin en az %25 ustunde olmasi ve agirlik merkezinin forklift katalinin ortasinda kalmasi gerekir.
Forklift ile tasima sirasinda en buyuk risk, jeneratorun hareket halinde kaymasidir. Bunu onlemek icin catal uzerine kaucuk paspas veya kayma onleyici ped yerlestirilmeli ve jenerator emniyet kayislari ile catala sabitlenmelidir. Egimli zeminlerde forklift ile jenerator tasimak tehlikelidir; bu durumlarda vinc tercih edilmelidir.
- Forklift catalini jeneratorun altindaki belirli forklift ceplerine yerlestirin; keyfi noktalardan kaldirmayin.
- Kaldirma oncesi jeneratorun agirlik merkezini kontrol edin ve catali bu merkeze gore konumlandirin.
- Tasima sirasinda jeneratoru yerden en fazla 15-20 cm yukselikte tutun ve yavas hareket edin.
- Virajlarda yavaslayin ve ani frenden kacinin; agir yukler forklift stabilitesini olumsuz etkiler.
- Jeneratoru birakma noktasinda yavaca indirin ve palet veya hazirlanmis zemin uzerine yerlestirin.
Kamyon ve Tirla Nakliye
Sehirlerarasi veya uzun mesafe jenerator nakliyesi, uygun tonajda kamyon veya tir ile yapilmalidir. Jenerator agirligi ve boyutlari, aracin kasa olculeri ve yuk kapasitesi ile uyumlu olmalidir. Acik kasali araclarda jenerator, branda ile kapatilarak yagmur, toz ve gunes isinlarindan korunmalidir. Kapali kasali araclar daha guvenli bir alternatif sunar.
Yukleme sirasinda jenerator, kasanin ortasina veya agin merkezine yakin konumlandirilmali ve en az dort noktadan sapan veya germe kayislari ile sabitlenmelidir. Tasima sirasinda olusan titresimler motor takozu ve radyator baglantilarina zarar verebilir; bu nedenle titresim sondurme amacli kaucuk pedler veya tahta takozlar kullanilmalidir.
- Yukleme oncesi jenerator agirligini kontrol edin ve arac yuk kapasitesinin yeterli oldugunu dogrulayin.
- Jeneratoru en az 4 noktadan germe kayisi ile kasaya sabitleyin; kayislarin baglanti noktalari sasi uzerinde olmalidir.
- Yakit tankini tasima oncesinde bosaltin veya minimum seviyeye indirin; dolu tank hem agirlik hem de sizinti riski olusturur.
- Tasima sirasinda aracin hizini saatte 80 km ile sinirlayin ve bozuk yollardan mumkun oldugunca kacinin.
- Teslimat noktasinda indirme icin uygun ekipman (vinc, forklift) hazir bulundurun.
Genis gabari araclar icin belediiyeden ozel tasima izni alinmasi gerekebilir. 3 metreden genis veya 4 metreden yuksek yukler icin refakat araci zorunludur.
Kurulum Sahasinin Hazirlanmasi
Jenerator kurulum sahasi, jenerator gelmeden once hazir edilmelidir. Zemin, jenerator agirligini tasiyacak dayaniklilikta olmalidir. Portatif jeneratorler icin duz ve sert bir zemin yeterli iken, buyuk endustriyel jeneratorler icin betonarme temel dosenmesi gerekir. Temel boyutlari, jeneratorun sasi boyutlarindan her yonde en az 15-20 cm genis olmalidir.
Saha hazirliginda erisim yollarinin genisligi, vinc veya forklift manevra alani, kablo guzergahlari, egzoz cikis yonu ve yakit hatti baglantisi gibi detaylar onceden planlanmalidir. Dar veya erisimi zor alanlarda jenerator yerlestirmek hem maliyeti artirir hem de gelecekte bakim islemlerini zorlastirir.
- Zemin dayanikliligini kontrol edin; endustriyel jeneratorler icin metrekareye en az 2-3 ton tasima kapasitesi gerekir.
- Betonarme temel icin jenerator agirliginin 1,5 kati yukune dayanikli beton doseme planlarin.
- Jeneratorun etrafinda en az 1 metre servis erisim alani birakin; havalandirma ve bakim icin bu alan zorunludur.
- Vinc veya forklift icin yeterli manevra alani oldugundan emin olun; dar alanlarda mini vinc kullanimi gerekebilir.
- Egzoz cikisinin bina pencerelerine veya havalandirma girisleririne yonelmedigini kontrol edin.
Tasima Sonrasi Kontrol Listesi
Jenerator kurulum sahasina ulastiktan sonra, devreye almadan once kapsamli bir kontrol yapilmasi zorunludur. Tasima sirasinda olusan titresim ve darbeler, gozle gorunmeyen hasarlara yol acabilir. Motor takorlari gevseymis, sogutma hortum baglantilari kayms veya elektrik baglantilari bozulmus olabilir. Bu kontroller yetkili teknisyen tarafindan yapilmali ve belgelenmelidir.
Kontrol sonucunda herhangi bir hasar tespit edilirse, nakliye sigortas kapsaminda hasar tespiti tutanagi duzenlenmeli ve sigorta sirketine bildirilmelidir. Bu nedenle tasima oncesinde jeneratorun fotograflanmasi ve nakliye sigortasi yaptirilmasi buyuk onem tasimaktadir.
- Dis gorunumu inceleyin; sasi, kabin ve radyatorde darbe izi, ezik veya cizik olup olmadigini kontrol edin.
- Motor takorlarinin sikiligi ve hizalanmasini kontrol edin; gevseymis takozlar titresim ve gurultiye neden olur.
- Sogutma sistemi hortum baglantilari ve radyator kanatlarini inceleyin; hasar veya sizinti olmadigini dogrulayin.
- Yakit hatlari, filtreler ve baglanti noktalarini kontrol edin; sizinti veya gevseyme olmadigini teyit edin.
- Elektrik baglantilari, aku kutupleri ve kontrol paneli kablolarini kontrol edin.
- Tum kontrolleri belgelerin ve devreye alma oncesi rapor hazirlarin.
Nakliye sigortasi, jenerator degerinin %1-2'si kadar bir primle buyuk zararlari karsilayabilir. Sigortasiz nakliyede tum risk aliciya aittir.
