Jenerator Aku Bakimi: Sarj, Degisim ve Sorun Giderme

Jenerator Akusu Neden Onemlidir?

Jenerator akusu, cihazin elektrikli marsi ile calismasini saglayan temel bilesenidir. Aku zayif veya arizali oldugunda jenerator calismaz ve tam da ihtiyac duydugunuz anda sizi yarim birakir. Ozellikle ATS sistemiyle otomatik devreye giren jeneratorlerde aku sagligi hayati oneme sahiptir.

Jenerator akuleri standart arac akulerine benzer ancak bazi farkliliklari vardir. Jenerator akusu genellikle uzun sureler boyunca bekleme modunda kalir ve anlik yuksek akim saglamasi gerekir. Bu nedenle aku bakimi, periyodik jenerator bakiminin ayrilmaz bir parcasidir.

Jeneratorde Kullanilan Aku Cesitleri

Jeneratorlerde kullanilan akular genel olarak uc kategoriye ayrilir. Her birinin avantajlari, dezavantajlari ve bakim gereksinimleri farklidir.

• Islak tip (konvansiyonel) aku: Kursun-asit teknolojisi. Sivi elektrolit icerir, periyodik su ekleme gerektirir. En uygun fiyatli secenektir. Omru 2-4 yil.
• Bakimsiz (MF - Maintenance Free) aku: Kapaltiip kursun-asit. Su ekleme gerektirmez ancak su kaybina karsi hassastir. Daha uzun omur: 3-5 yil. Jeneratorlerde en yaygin kullanilan tiptir.
• AGM (Absorbed Glass Mat) aku: Ust sinif teknoloji. Titresime, derine bosanmaya ve yuksek sicakliga daha dayaniklidir. Omru 4-7 yil. Fiyati standart akulerden %50-100 daha yuksektir.
• Jel aku: Jel elektrolit kullanan kapali tip. Sizinti riski yoktur, her pozisyonda kullanilabilir. Hassas ortamlar icin uygundur ancak sarj gerilimine duyarlidir.

Aku Sarj Islemi ve Yontemleri

Jenerator akusu iki sekilde sarj olur: Jenerator calisirken alternatorden otomatik sarj ve harici aku sarj cihazi ile sarj. Uzun sure kullanilmayan jeneratorlerde aku kendilginden bosalir ve harici sarj gerektirir.

• Otomatik sarj: Jenerator calisirken sarj alternatoru akuyu otomatik olarak sarj eder. Sarj voltaji 13,8-14,4V olmalidir.
• Harici sarj cihazi: Jenerator uzun sure calistirilmayacaksa harici akilli sarj cihazi (trickle charger) baglanmalidir. Bu cihaz akuyu sabit voltajda tutarak aku omrunu uzatir.
• Float sarj: ATS'li jeneratorlerde surekli bekleme modunda calisan float sarj cihazi akuyu 13,2-13,6V araliginda tutar.
• Hizli sarj: Bos kalmis akuyu hizla sarj etmek icin max 10A akim ile 4-6 saat sarj yapilabilir. Akulerin asiri isinmamasina dikkat edilmelidir.
• Sarj sonrasi kontrol: Sarj tamamlandiktan 2 saat sonra aku voltajini olcun. 12,6V ve uzeri tam sarjdir, 12,4V alti yetersiz sarjdir.

Periyodik Aku Bakim Islemleri

Duzenli bakim, aku omrunu onemli olcude uzatir ve arizalari onler. Asagidaki bakim islemleri belirtilen araliklarla yapilmalidir.

• Haftalik: Aku kutup baslarinda oksidasyon (beyaz-yesil toz) kontrolu. Oksitlenme varsa bicakarbonat + su ile temizleyip vazelinle kapatin.
• Aylik: Aku voltajini multimetre ile olcun. 12,4V altindaysa harici sarj cihazi ile sarj edin.
• Aylik: Aku kablolarinin sikliligini kontrol edin. Gevsek baglanti kivilcim ve voltaj dussesine yol acar.
• 3 aylik (islak tip akulerde): Elektrolit (aku suyu) seviyesini kontrol edin. Plakalar sivi altinda kalmalidir. Gerekiyorsa saf su ekleyin (asla cesme suyu eklemeyin).
• 6 aylik: Aku kablo uclarini sokuip temizleyin ve kontakt spreyi ile koruyun.
• Yillik: Aku yuk testi yaptiirin. Bu test akunun gercek kapasitesini ortaya koyar ve degisim zamanini gosterir.

Soguk Havada Aku Bakimi

Soguk hava, aku performansini onemli olcude dusurur. 0 derecede aku kapasitesi %20, -20 derecede ise %50 oraninda azalir. Kis aylarinda jenerator akusunun calismamasi en sik karsilasilan sorunlardan biridir.

• Kis oncesinde aku voltajini ve sagligini kontrol ettirin. Zayif akuyu kis gelmeden degistirin.
• Jenerator soguk ortamda kaliyorsa aku isitici (battery warmer/blanket) kullanmayi degerlendirin.
• Akuyu tam sarjli tutun. Yarim sarjli aku sogukta donma riski tasir (tam sarj akunun donma noktasi -60 derece, bos akunun -7 derecedir).
• Soguk havada jenerator calismakta zorlaniyorsa aku kablolarini kontrol edin; sogukta kablo direnci artar.
• Islak tip akulerde elektrolit yogunlugunu kontrol edin. Soguk bolgeler icin yuksek yogunluklu aku sivisi (1,28 g/cm3) kullanilmalidir.

Aku Sorunlari ve Cozumleri

Jenerator akusuyla ilgili en sik karsilasilan sorunlari ve cozum yontemlerini asagida bulabilirsiniz.

• Sorun: Jenerator hic calismiyor, mars motoru donmuyor. Neden: Aku tamamen bos veya aku baglantisi kopuk. Cozum: Aku voltajini olcun, baglantilari kontrol edin, gerekirse harici sarj yapin veya akuyu degistirin.
• Sorun: Mars motoru yavas donuyor ama motor calismiyor. Neden: Aku zayif veya kablo direnci yuksek. Cozum: Kutup baslarini temizleyin, kablolaari sikin, akuyu sarj edin.
• Sorun: Aku surekli bosaliyor. Neden: Sarj sistemi arizali, parazitik akim cekisi var veya aku omrunu doldurmus. Cozum: Sarj alternatorunu ve voltaj regulatorunu kontrol edin, parazitik akim testi yapin.
• Sorun: Aku sismis veya kokuyor. Neden: Asiri sarj veya ic kisa devre. Cozum: Akuyu derhal degistirin, sarj sistemi voltajini kontrol edin (14,8V ustu asiri sarjdir).
• Sorun: Kutup baslarinda asiri oksitlenme. Neden: Aku gazlamasi, gevsek baglanti veya aku omru sonuna yaklasma. Cozum: Terminalleri temizleyin, sikilayin, koruyucu sprey uygulayin.

Aku Degisim Zamani Nasil Anlasilir?

Jenerator akusu sonsuza kadar kullanilmaz. Zamanla kapasitesi duser ve bir noktada motoru calistirmakta yetersiz kalir. Asagidaki belirtiler aku degisim zamaninin geldigini gosterir.

• Aku voltaji sarjdan 2 saat sonra 12,4V'un altinda kaliyorsa kapasite kaybvarmis demektir.
• Mars motoru normalen yavasdonuyorsa aku zayiflamistir.
• Aku kasasi sismis, cabuk veya deforme olmussa derhal degistirin.
• Aku yasi 3 yili (islak tip) veya 5 yili (AGM) gecmisse koruyucu degisim dusunun.
• Profesyonel yuk testi sonucunda aku kapasitesi nominal degerin %75'inin altina dustuyse degistirin.
• Aku surekli sarj gerektiriyor ve kisa surede bosaliyorsa ic direnç artmis demektir; degisim zamanidir.